OpenAI'ın Bilimsel Bulgularını Kısıtlı Paylaşması Araştırmacıları Bezdirdi

OpenAI, matematik, bilgisayar bilimi ve fizik alanlarında önemli atılımlar gerçekleştirdiğini duyurdu. Şirket bu kez bulgularını nasıl paylaşacağına karar vermek üzere dışarıdan uzman "çobanlar" atadığını da açıkladı. Ne var ki bu yaklaşım, şirketin önceki aylarda yüzlerce ön baskı makaleyi araştırmacılara haber vermeksizin bırakmasından bu yana biriken hayal kırıklığını gidermedi; aksine yeni bir tartışma fitilini ateşledi.

Üç Alanda Üç Farklı Açıklama Stratejisi​

Açıklanan sonuçların her biri, ilgili alanlarda onlarca yıldır çözüm bekleyen temel problemlere ilişkin. Matematik bulgusunda OpenAI, yapay zeka tarafından üretilen çıktıyı kamuoyuyla paylaştı ve araştırmacıların sonucu kendi aralarında değerlendirmesine alan bıraktı. Bilgisayar bilimi bulgusunda ise şirket, sonucu açıklamak üzere dışarıdan bir araştırmacı grubu oluşturacağını belirtti. Fizik bulgusunu ise henüz hiç yayımlamadı; bu alanda nasıl ilerleyeceğini bir dış uzman grubuna danışarak belirleyeceğini söyledi.
Matematik sonucu, Kakeya sanısını tüm boyutlarda çözüme kavuşturduğunu öne sürüyor. Kabaca ifade edilecek olursa bu problem, bir iğnenin ya da kalemin her yönde döndürülebilmesi için ne kadar az alana ihtiyaç duyulduğunu soruyor. Üç boyutlu versiyonunun ispatı, NYU'lu matematikçi Hong Wang'a bu yıl prestijli Fields Madalyası'nı kazandıran çalışmalar arasında yer alıyordu. Brown Üniversitesi matematik profesörü Brendan Hassett, OpenAI'ın iddiasının "iyi desteklenmiş göründüğünü" söyledi; ancak Lean formalizasyonunu henüz incelemediğini de vurguladı.
Fizik sonucu, fiziğin en kapsamlı teorik çerçevesi olan Standart Model'i ele alıyor. Spesifik olarak, dört temel kuvvetten biri olan güçlü nükleer kuvveti tanımlayan kuantum kromodinamiği ile modern parçacık fiziğinin köşe taşlarından Yang-Mills teorisi arasındaki ilişkiyi inceliyor. Bilgisayar bilimi sonucu ise üstel zaman hipotezini çürüttüğünü iddia ediyor; bu hipotez, belirli problemlerin kaba kuvvet yaklaşımlarından çok daha hızlı çözülemeyeceğini varsayan ve teorik bilgisayar biliminin temel kabullerinden biri. Söz konusu hipotez, Milenyum Ödülü problemlerinden biri olan P-NP sorunuyla da yakından bağlantılı.

Araştırmacılar Bilimsel Heyecanı Tepkiyle Birlikte Yaşıyor​

The Verge'e konuşan uzmanlar, bulguları "büyük", "önemli atılımlar" ve "kayda değer" gibi ifadelerle nitelendirdi. Ancak bu heyecan, OpenAI'ın tutumuna yönelik derin bir bıkkınlıkla iç içe geçmiş durumda. Araştırmacıların büyük bölümü, şirketin bulguları inceleyecek isimleri kendisinin belirlemesini sorguluyor ve geniş bilim topluluğunun bu zorlu değerlendirme sürecine bir an önce dahil olabilmesi gerektiğini savunuyor.
İleri Araştırmalar Enstitüsü'nden araştırmacı Constantin Kogler, önceki yüzlerce baskıya kıyasla bu kez yalnızca üç bulgunun açıklanmasını olumlu karşıladığını belirtti; ancak erişimi yalnızca OpenAI'ın seçtiği uzmanlara kısıtlama kararını eleştirdi. "Yalnızca birkaç seçkin bilim insanının önce bunlara bakabilmesi hiç mantıklı değil" dedi. University of Texas at Austin fizik profesörü Andreas Karch ise "Büyük laboratuvarların zaten yeterince güçleri var. Kazananları ve kaybedenleri onlar belirlememelidir" diyerek daha keskin bir tutum sergiledi. Karch, ispat şu an yayımlanabilecekken neden yayımlanmadığını da sorguladı ve "Bu, erişimi demokratikleştirirken sonuçları anlamlı kılmaya önem verdiklerini de gösterirdi" dedi.

AGMAI'nin Uyarısı Dikkate Alınmadı​

Matematik ve Yapay Zeka Danışma Grubu (AGMAI), OpenAI'ın daha önce bulgularını nasıl paylaşacağı konusunda görüş almayı taahhüt ettiği uzmanlardan oluşuyor. Grup, duyurudan yalnızca bir gün önce yayımladığı açıklamada tam da bu tür bir uygulamaya karşı çıkmıştı. "Yapay zeka şirketlerinin bu uygulamayı benimsememelerini tavsiye ediyoruz" diyen grup, belirli kişilere öncelikli erişim tanınmasının gereksiz olduğunu, seçilen araştırmacıların itibarından yararlanma riski taşıdığını ve eşitsiz erişim ile önyargılı seçim gibi sorunlara zemin hazırladığını vurguladı. Bunun yerine yapay zeka laboratuvarlarının çıktıları akademik depolarda yayımlamasını, formalize edilmiş ispatları ve problemlerin nasıl seçildiğine dair bilgileri kamuoyuyla paylaşmasını ve sonuçları anlamlandırmaya çalışan araştırmacılara fon ile destek sağlamasını önerdi.
Fizik bulgusunun açıklanmasının ardından AGMAI, OpenAI'ı fizik alanındaki duyurusunun arkasındaki doğal dil ve Lean çıktılarını "gecikmeksizin" kamuoyuyla paylaşmaya davet etti. Grup, OpenAI'ın kendi beyanına göre Lean formalizasyonunun tamamlandığını hatırlatarak "Bu nedenle yayını daha fazla geciktirmenin bilimsel bir gerekçesi kalmamıştır" dedi.

Sorunun Derinliği Açıklama Biçiminin Ötesinde​

Brown Üniversitesi'nden Brendan Hassett, bulguların açık biçimde paylaşılmasının daha iyi bilime ve yeni araçların daha geniş kitlelerce benimsenmesine katkı sağlayabileceğini belirtti. "Dünyanın dört bir yanındaki grupların bu sonuçlarla boğuşması, yeni araçların bu araçları kullanmak isteyenler tarafından hızla benimsenmesini destekler" dedi. Stanford matematikçisi Jared Duker Lichtman ise her yaklaşımın birilerini rahatsız edeceğini kabul ederek durumu şöyle özetledi: "Dolayısıyla mesele en az rahatsız edici seçeneği bulmak."
Georgia Institute of Technology matematik profesörü Xiaoyu He ise sorunun daha köklü olduğunu düşünüyor. "Sonuçlar çok etkileyici" diyen He, "Ancak bence asıl sorunları değiştiremezken sonuçları nasıl yayımladıkları konusunda sorumlu ve düşünceli görünmeye çalışıyorlar: Temel sonuçlar insan katkısı olmaksızın son derece hızlı çözülüyor ve makaleler okunması ile doğrulanması güç belgeler" dedi.

Sıkça Sorulan Sorular​

OpenAI hangi alanlarda yeni bulgular açıkladı?​

OpenAI, matematik, bilgisayar bilimi ve fizik alanlarında önemli atılımlar gerçekleştirdiğini duyurdu. Matematik bulgusu Kakeya sanısını tüm boyutlarda çözüme kavuşturduğunu, bilgisayar bilimi bulgusu üstel zaman hipotezini çürüttüğünü iddia ediyor; fizik bulgusu ise kuantum kromodinamiği ile Yang-Mills teorisi arasındaki ilişkiyi ele alıyor.

OpenAI bulgularını neden herkese açık paylaşmıyor?​

OpenAI, bulguların nasıl paylaşılacağına karar vermek için dışarıdan uzman "çobanlar" atadığını açıkladı. Şirket, her bulgu için farklı bir yayım stratejisi izliyor: matematik çıktısı kamuoyuyla paylaşıldı, bilgisayar bilimi için dış araştırmacı grubu kurulacak, fizik bulgusu ise henüz hiç yayımlanmadı.

AGMAI kimdir ve OpenAI hakkında ne söyledi?​

AGMAI (Matematik ve Yapay Zeka Danışma Grubu), OpenAI'ın bulgularını nasıl paylaşacağı konusunda görüş almayı taahhüt ettiği uzman bir gruptur. Grup, OpenAI'ın duyurusundan bir gün önce yayımladığı açıklamada belirli kişilere öncelikli erişim tanınması uygulamasına karşı çıktı ve yapay zeka şirketlerinin bu uygulamayı benimsememesini tavsiye etti.

Kakeya sanısı nedir ve neden önemlidir?​

Kakeya sanısı, bir iğnenin ya da kalemin her yönde döndürülebilmesi için gereken minimum alanı sorgulayan matematiksel bir problemdir. Üç boyutlu versiyonunun ispatı, NYU'lu matematikçi Hong Wang'a bu yıl Fields Madalyası kazandıran çalışmalar arasında yer alıyordu. OpenAI'ın iddiası bu sanıyı tüm boyutlarda çözüme kavuşturduğunu öne sürüyor.

Araştırmacılar OpenAI'ın seçilmiş uzman atama yaklaşımına neden karşı çıkıyor?​

Araştırmacılar, OpenAI'ın kendi seçtiği isimlere öncelikli erişim tanımasının bilim dünyasında eşitsizlik yarattığını ve geniş araştırmacı topluluğunun değerlendirme sürecine katılımını geciktirdiğini savunuyor. Fizik profesörü Andreas Karch, büyük yapay zeka laboratuvarlarının zaten yeterince güce sahip olduğunu belirterek "kazananları ve kaybedenleri" onların belirlemesinin doğru olmadığını ifade etti.