Orkut geri dönebilir: Kurucusundan destek çağrısı

On yılı aşkın süre önce kapanan sosyal ağ Orkut, yeniden gündemde. Platformun kurucusu Orkut Büyükkökten, perşembe günü X üzerinden yaptığı paylaşımla kullanıcılara Orkut.com adresini ziyaret ederek geri dönüşe destek vermeleri ve başkalarını da davet etmeleri çağrısında bulundu. Çağrı, dostluk, topluluk ve insan bağlantısına odaklanan bir yaklaşımla platformu canlandırma hedefini içeriyor.
Büyükkökten'in Orkut.com'da yayımladığı mektup, son yirmi yılda sosyal medyanın geçirdiği dönüşüme yönelik eleştiriler barındırıyor. Kurucu, özellikle algoritmaların ve yapay zeka ile üretilen içeriklerin artan etkisine dikkat çekiyor. Destek toplama girişimi, yeni bir sürümün geliştirilip geliştirilmediği ya da ne zaman hayata geçeceği konusunda net bir bilgi içermiyor.

Orkut nasıl kuruldu ve neden kapatıldı?​

Orkut, 2004 yılında Büyükkökten'in Google'da çalıştığı dönemde yan proje olarak ortaya çıktı. 51 yaşındaki Büyükkökten tarafından kurulan platform, kısa sürede özellikle Hindistan ve Brezilya'da büyük popülerlik kazandı. Dönemin en çok kullanılan sosyal ağlarından biri haline gelen Orkut, zamanla Facebook karşısında zemin kaybetti.
Google, Eylül 2014'te Orkut'u kapatma kararı aldı. Şirket, odağını Google+ ve YouTube dahil diğer platformlara kaydırdı. Yaklaşık 300 milyon aktif kullanıcıya ulaşan Orkut'un kapanması, bir dönemin en geniş topluluklarından birinin sona ermesi anlamına geldi. Kapanışın ardından platformun alan adı ve markası, kurucunun sonraki girişimleri için bir referans noktası olarak kaldı.

Kurucunun eleştirisi: Algoritmalar ve yapay zeka​

Büyükkökten, Orkut.com'da yayımladığı mektupta sosyal medyanın son yirmi yıldaki evrimini eleştirdi. Eleştirinin merkezinde algoritmaların belirleyiciliği ve yapay zeka ile üretilen içeriklerin yaygınlaşması yer alıyor. Kurucu, bu dönüşümün sosyal ağların temel vaadini zayıflattığını savundu.
Mektupta şu ifadeler yer aldı: “Yapay zeka olağanüstü bir teknoloji, ancak sosyal ağları özel ve inşa etmeye değer kılan tek bir önermeyi ortadan kaldırıyor: diğer tarafta bir insan olduğu fikri.” Büyükkökten, çözüm önerisini de aynı metinde dile getirdi: “Oraya nasıl ulaşacağımı biliyorum: ilk sevdiğimiz interneti yeniden inşa edeceğiz. Gerçek insanların, gerçek bağlantının ve hakiki aidiyetin olduğu interneti.” Bu sözler, planlanan olası geri dönüşün insan odaklı bir topluluk vurgusuyla şekillenmek istendiğini gösteriyor.

Hello deneyimi ve sonraki girişimler​

Bu, Büyükkökten'in sosyal ağ alanına dönüş için ilk girişimi değil. Orkut'un kapanmasından iki yıl sonra, 2016'da ortak ilgi alanları üzerinden insanları bir araya getirmeyi amaçlayan Hello adlı yeni bir sosyal ağı hayata geçirdi. Platform, dünya genelinde 2 milyondan fazla indirmeye ulaştı. Ancak bu rakam, Orkut'un yaklaşık 300 milyon aktif kullanıcısıyla karşılaştırıldığında sınırlı kaldı. Hello, 2020 yılında kapatıldı.
Büyükkökten, 2022'de Orkut.com'da yayımladığı bir notta “yeni bir şey inşa ettiğini” söyleyerek başka bir sosyal ağ girişiminin sinyalini verdi. O dönemde projeye ilişkin ayrıntı paylaşmadı. İki yıl sonra, 2024'te WIRED'a verdiği demeçte, insanları bir araya getirmek ve topluluklar oluşturmak için “yapay zeka ve makine öğreniminden yararlanacak” bir sosyal ağ üzerinde çalıştığını açıkladı. Söz konusu platform henüz hayata geçmedi.
Bu geçmiş, mevcut destek çağrısının tek başına bir lansman anlamına gelmediğini gösteriyor. Kurucu daha önce de benzer niyet beyanlarında bulunmuş, ancak bu projeler ya sınırlı ölçekte kalmış ya da hiç yayınlanmamıştı. Şimdi yapılan çağrı da aynı belirsizlikleri taşıyor.

Yeni Orkut için belirsizlik sürüyor​

Güncel çağrıda Büyükkökten, kullanıcıların Orkut.com'a giderek isimlerini eklemelerini ve platformun geri dönüşünü desteklemelerini istiyor. Davet, topluluk desteğini görünür kılmayı amaçlıyor. Ancak kurucu, yeni bir sürümün halihazırda geliştirilip geliştirilmediğine ya da böyle bir sürümün gerçekten yayınlanıp yayınlanmayacağına dair bir açıklama yapmadı.
Orkut'a e-posta yoluyla yöneltilen yorum talebi de yanıtsız kaldı. Bu durum, projenin takvimine, kapsamına ve teknik yol haritasına ilişkin doğrulanmış bir bilgi bulunmadığı anlamına geliyor. Mevcut durumda elde olan tek somut unsur, kurucunun X üzerinden yaptığı çağrı ve Orkut.com'da yer alan mektuptaki ilkeler.
Çağrı, algoritma ve yapay zeka üretimi içeriklerin gölgesinde, daha insani ve aidiyet odaklı bir sosyal ağ talebine işaret ediyor. Geri dönüşün gerçekleşip gerçekleşmeyeceği, ne ölçekte olacağı ve hangi özelliklerle sunulacağı ise henüz netleşmiş değil. Destek toplama adımı, bu soruların yanıtı için bir ön yoklama niteliği taşıyor.

Sıkça Sorulan Sorular​

Orkut geri dönüyor mu?​

Kaynak içeriğe göre Orkut'un geri döneceği kesin değil. Kurucusu Orkut Büyükkökten, perşembe günü X'te Orkut.com üzerinden destek toplanması çağrısı yaptı ancak yeni bir sürümün geliştirilip geliştirilmediğini veya ne zaman yayınlanacağını açıklamadı.

Orkut Büyükkökten kullanıcılara ne çağrıda bulundu?​

Büyükkökten, kullanıcıların Orkut.com'u ziyaret ederek isimlerini eklemelerini ve platformun geri dönüşüne destek için başkalarını da davet etmelerini istedi. Çağrı, dostluk, topluluk ve insan bağlantısına odaklanan bir yaklaşımla yapıldı.

Orkut ne zaman kuruldu ve neden kapatıldı?​

Orkut, 2004'te Büyükkökten'in Google'dayken yan proje olarak kurduğu bir platformdu. Hindistan ve Brezilya'da büyük popülerlik kazandıktan sonra Facebook karşısında geriledi ve Google tarafından Eylül 2014'te kapatılarak odak Google+ ve YouTube'a kaydırıldı.

Kurucunun sosyal medyaya yönelik eleştirisi ne?​

Büyükkökten, Orkut.com'daki mektubunda son yirmi yılda algoritmaların ve yapay zeka ile üretilen içeriklerin etkisinin arttığını belirtti ve “diğer tarafta bir insan olduğu” önermesinin zayıfladığını savundu. Gerçek insanlar, gerçek bağlantı ve hakiki aidiyet vurgusu yaptı.

Hello platformu neydi ve ne oldu?​

Hello, Büyükkökten'in 2016'da ortak ilgi alanları üzerinden bağlantı kurma amacıyla başlattığı sosyal ağdı. 2 milyondan fazla indirmeye ulaştıktan sonra 2020'de kapatıldı. Bu sayı, Orkut'un yaklaşık 300 milyon aktif kullanıcısının oldukça gerisinde kaldı.