Palantir CEO'su Alex Karp'tan Yapay Zeka Şirketlerine 'Marksist' Eleştirisi

Palantir CEO'su Alex Karp, şirketin rekor kıran ikinci çeyrek bilançosunu açıkladığı dönemde yapay zeka alanındaki öncü laboratuvarların kurumsal şirketler için fazla güvenilmez olduğu uyarısını yineledi ve bu şirketleri "Marksist" benzetmesiyle eleştirdi. Karp, Pazartesi günü yayımlanan hissedar mektubunda ve Wall Street analistleriyle yapılan çeyrek toplantısında, büyük dil modelleri geliştiren şirketlerin bilerek ya da bilmeyerek iş ortaklarının üretim araçlarını ele geçirmeyi amaçladığını savundu. Palantir ise aynı dönemde yapay zeka kullanımındaki artışın da etkisiyle 1,9 milyar dolar gelir ve 1,1 milyar dolar kâr açıkladı.

Hissedar Mektubundaki Marksist Benzetmesi​

Felsefe eğitimi almış ve sosyal teori alanında doktora derecesine sahip olan Karp, hissedarlara gönderdiği mektupta yapay zeka şirketlerine yönelik eleştirisini Marksizm üzerinden kurdu. Karp, Palantir'in güçlü çeyrek sonuçlarını değerlendirdiği mektupta, "İşimizin Marksist alt tonları ve üst tonları var" ifadesini kullandı. Devamında ise "Büyük dil modelleri inşa edenler de dahil olmak üzere diğerleri, bilerek ya da bilmeyerek, sözde ortaklarının üretim araçlarını ele geçirmeyi amaçlıyor" dedi. Karp'a göre bu yaklaşım, kapitalistlerin Marksist sosyalizmin doğuşuna zemin hazırlayan tavrını andırıyor.
Mektuptaki bu ifadeler, Karp'ın daha önce de dile getirdiği güvensizlik vurgusunun devamı niteliğinde. CEO, yapay zeka laboratuvarlarının kurumsal müşterilerle kurduğu ilişkinin yapısal bir sorun taşıdığını düşünüyor.

Rekor Bilanço: 1,9 Milyar Dolar Gelir ve 1,1 Milyar Dolar Kâr​

Eleştirilerin aksine, yapay zeka laboratuvarları Palantir'i pazarın dışına itmiş değil. Tam tersine, yapay zekanın hızla yaygınlaşması Palantir'in rekor sonuçlara ulaşmasına katkı sağladı. Şirket ikinci çeyrekte yıllık bazda yüzde 93 artışla 1,9 milyar dolar gelir elde etti. Aynı dönemde kâr 1,1 milyar dolar olarak açıklandı.
Karp, mektubunda bu kâra dikkat çekerek "tek bir çeyrekte, bir önceki yılın aynı döneminde elde ettiğimiz toplam gelirden daha fazla kâr elde ettik" ifadesini kullandı. Kaynak özetinde 1 milyar dolar olarak geçen kâr rakamı, tam kaynak içeriğinde 1,1 milyar dolar olarak yer aldı. Bu sonuçlar, yapay zeka pazarının hızla büyümesiyle birlikte Palantir gibi analiz ve yazılım şirketleri için de alanın genişlediğini gösteriyor.

Analist Toplantısında Sert Sözler ve Üretim Araçları Vurgusu​

Karp, benzetmesini Wall Street analistleriyle yapılan çeyrek toplantısında daha da detaylandırdı. Toplantıda savunma teknolojisi şirketlerinde yaygın olan "tech bro patriot" jargonuna heavily başvuran Karp'ın açıklamaları dikkat çekti. Kaynak içerikte Palantir'in üst düzey yönetiminin tamamen erkeklerden oluştuğu bilgisi de yer aldı.
Karp toplantıda şirketlere şu soruyu yöneltti: "İşinizin rakiplerinizin kazanmasına yardım ettiği ve kazanan herkesin sebze yedikleri ve savaşçıları desteklemedikleri için bu ülkenin toplam üretim araçlarına sahip olmayı hak ettiklerine bir şekilde inanan küçük bir yerde yaşayan küçük, minik bir grup insan olduğu bir geleceği satın almaya mı karar vereceksiniz? Ve geri kalanımız sadece bu devrimin maliyetini üstlenip oturmalı mıyız, ki bu devrimin bedelini biz ödüyoruz?"
CEO, kurumsal bağlamda bu maliyetin nasıl ödendiğini de şu sözlerle anlattı: "Bunun bedelini nasıl ödüyoruz? Kurumsal bağlamda insanlar token ile kendini tatmin etmeye kaydoluyor… diğer kendini tatmin biçimleri gibi gerçek bir maliyetle" dedi. Karp sözlerini şöyle sürdürdü: "Onların modeline fikri mülkiyetinizi, bilginizi, uzmanlığınızı taşıma hakkı için ödeme yapıyorsunuz, böylece sizin işinize veya insanlarınıza ihtiyaç duymayan rekabetçi bir iş kurabilsinler. Ve neden yapıyorlar bunu? Aslında bunun ahlaki nedenlerle yapıldığına inanıyorlar. Sizden üstünler. Kurumsal yapınızı kolonileştirmeyi hak ediyorlar."

Palantir'in Modelden Bağımsız Yaklaşımı​

Karp, Palantir'in bu tabloda farklı bir konumda olduğunu savundu. Şirket, hükümetlere ve kurumsal şirketlere modelden bağımsız yapay zeka ve analiz yazılımları sunuyor. Palantir'in yaklaşımı, kurumların kendi verilerini ve yapay zeka "egzozunu" yani komutlarını, orkestrasyonlarını ve bağlamlarını kontrol etmelerine olanak tanımak üzerine kurulu.
Bu modelde, müşteri verisi ve yapay zeka kullanımından doğan çıktılar şirketin kendi kontrolünde kalıyor. Karp'a göre bu, büyük dil modeli geliştiren laboratuvarların sunduğu ve müşteri bilgisinin modele aktarılmasına dayanan yapıdan temel bir ayrışma noktası oluşturuyor.

Microsoft Cephesinden Benzer Uyarılar ve Pazarın Durumu​

Sert ifadeler bir yana bırakıldığında, Karp'ın dile getirdiği temel endişenin başka yerlerde de giderek daha sık tekrarlandığı belirtiliyor. Kaynak içerikte bu görüşü paylaşan isimler arasında Microsoft CEO'su Satya Nadella da sayılıyor.
Bu teoriye göre, Anthropic ve OpenAI ile ortaklık kuran veya bu şirketlere ödeme yapan çok sayıda şirket bulunurken, aynı yapay zeka laboratuvarları tasarım araçlarından sağlık operasyonlarına, hukuktan ilaç keşfine kadar benzer alanlarda kendi işlerini başlattı. Yani iş birliği yapılan şirketlerle doğrudan rekabet eden ürünler geliştirildi.
Bununla birlikte kaynak içerikte, bu şirketlerin hiçbirinin diğer kâr amacı güden şirketlerden daha fazla ekonomik kötü ya da kahraman olmadığı vurgulanıyor. Yapay zekanın çok hızlı büyümesi ve pazarın hızla değişmesi nedeniyle herkes için yer olduğu, Palantir'in sonuçlarının da bunu gösterdiği ifade ediliyor.

Sıkça Sorulan Sorular​

Alex Karp yapay zeka şirketlerini neden Marksist olarak nitelendirdi?​

Karp, hissedar mektubunda "İşimizin Marksist alt tonları ve üst tonları var" dedi ve büyük dil modelleri geliştirenlerin bilerek ya da bilmeyerek ortaklarının üretim araçlarını ele geçirmeyi amaçladığını savundu. Felsefe ve sosyal teori geçmişine atıf yapılan mektupta, bu tür kapitalistlerin Marksist sosyalizmin doğuşuna zemin hazırlayan tavrı andırdığı ima edildi.

Palantir ikinci çeyrekte ne kadar gelir ve kâr açıkladı?​

Palantir ikinci çeyrekte yıllık bazda yüzde 93 artışla 1,9 milyar dolar gelir ve 1,1 milyar dolar kâr açıkladı. Karp, tek bir çeyrekte bir önceki yılın aynı dönemindeki toplam gelirden daha fazla kâr elde edildiğini belirtti.

Karp analist toplantısında ne söyledi?​

Karp, analist toplantısında şirketlerin küçük bir grubun ülkenin üretim araçlarına sahip olduğu bir geleceği satın alıp almamayı sorgulaması gerektiğini söyledi ve kurumsal müşterilerin token kullanımı için ödeme yaparak fikri mülkiyetlerini ve uzmanlıklarını modellere taşıdığını, laboratuvarların ise bunu ahlaki üstünlük iddiasıyla kurumsal yapıları kolonileştirmek için yaptığını öne sürdü.

Palantir'in yapay zeka yaklaşımı nasıl farklı?​

Kaynak içeriğe göre Palantir, hükümetlere ve kurumlara modelden bağımsız yapay zeka ve analiz yazılımları sunuyor ve kurumların kendi verilerini ile komut, orkestrasyon ve bağlamdan oluşan yapay zeka egzozunu kontrol etmelerine olanak tanıyor.

Microsoft CEO'su Satya Nadella'nın bu tartışmayla ilgisi ne?​

Kaynak içerikte Karp'ın dile getirdiği endişenin Microsoft CEO'su Satya Nadella dahil başka yerlerde de tekrarlandığı belirtiliyor. Anthropic ve OpenAI ile ortaklık yapan şirketlere rağmen bu laboratuvarların tasarım, sağlık operasyonları, hukuk ve ilaç keşfi gibi alanlarda rakip işler kurması bu teoriye örnek olarak gösteriliyor.