Yapay Zeka Enigma'nın Çözülemeyen Mesajlarını Kırdı

Bilgisayar biliminin öncüsü Alan Turing'in İkinci Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanyası'nın Enigma şifrelerini kırma çalışmaları, on yıllar sonra yapay zeka tarafından tamamlanıyor. Geliştirici Carter Leffen'in OpenAI'ın Astra modeli ve siber güvenlik yöneticisi Jack Willis'in Anthropic'in Claude Opus 5 modeli ile gerçekleştirdiği iki ayrı çalışma, 2005'ten beri çözülemeyen iki Enigma mesajının deşifre edilmesini sağladı. Doğrulamayı, Enigma arşivlerini barındıran Crypto Cellar sitesinin yöneticisi emekli elektrik mühendisi Frode Weierud yaptı.

Turing'in Testinden Bombe'ye Uzanan Miras​

Alan Turing bugün daha çok insan ile yapay zekayı ayırt edip edemeyeceğini ölçen Turing testiyle anılsa da, hayatı boyunca karşılaştığı en önemli sınav Enigma kodunu kırmaktı. Turing ve ekibi, Birleşik Krallık'ın savaş sırasında Enigma mesajlarını çevirebilmesini sağlayan Bombe adlı erken dönem bilgisayarı geliştirmişti. Bu başarıya rağmen arşivlerde bir avuç mesaj çözülemeden kaldı. Kaynağa göre bu mesajların çözülememe nedeni genellikle orijinal şifreleyicilerin yaptığı hatalar veya sonradan yapılan yanlış transkripsiyonlardı.
Şimdi bu tarihi miras, frontier yapay zeka modelleri tarafından devralınıyor. Kriptanalistler, büyük dil modellerinin yalnızca metin üretmekle kalmayıp, arşiv araştırması yapabildiğini, bağlamsal ipuçlarını birleştirebildiğini ve Enigma makinesinin simülasyonunu kurarak kayıp açık metinleri geri getirebildiğini gösterdi.

Carter Leffen ve Astra'nın Kendi Başına Yürüttüğü Araştırma​

Geliştirici Carter Leffen, OpenAI'ın en yeni modeli Astra'ya oldukça yalın bir komut verdi: Enigma mesajları veritabanında çözülmemiş bir mesajı bul ve çöz. Model, bu talimat üzerine kendi başına arşiv araştırması yaptı, bağlamsal ipuçlarını topladı, bir Enigma makinesi simülatörü inşa etti ve sonunda 2005 yılından beri araştırmacıları şaşırtan bir mesajın açık metnini kurtarmayı başardı.
Leffen, sürecin yalnızca deşifreyle sınırlı kalmadığını da gösterdi. Elde edilen sonucu ve problemin tamamını anlatan interaktif bir web sitesini de yine Astra'ya yaptırdı. Böylece model hem kriptanalist hem de teknik anlatıcı olarak çalışmış oldu. Bu yaklaşım, modelin tek bir komutla veritabanı taramasından simülasyon geliştirmeye kadar uzanan çok adımlı bir görevi otonom biçimde yürütebildiğini ortaya koydu.

Crypto Cellar Doğrulaması ve Bundesarchiv İzleri​

Çalışmanın doğrulanması, kriptolojiye ömür boyu ilgi duyan emekli elektrik mühendisi Frode Weierud'dan geldi. Weierud, çeşitli kaynaklar, kayıtlar ve bir mesaj veritabanı içeren Crypto Cellar adlı web sitesini yönetiyor. Geçtiğimiz hafta Leffen'in çözümünü doğrulayan Weierud, duyduğu şaşkınlığı "awe" yani hayranlık olarak ifade etti.
Doğrulama sürecinde dikkat çekici bir ayrıntı da ortaya çıktı. Astra modelinin kayıtlarında, Weierud'un barındırmadığı "özel bir koleksiyondaki" arşivlenmiş mesajlara dair tartışmalar yer alıyordu. Weierud, modelin bu mesajlara erişip erişmediğinden emin olmadığını belirtti. Bu duruma ilişkin iki olasılık üzerinde durdu: Mesajların başka bir araştırmacı tarafından internette bir yerde paylaşılmış olabileceği veya modelin Alman hükümetinin kamu arşivlerine erişebilmiş olabileceği.
Weierud konuya ilişkin değerlendirmesinde, "GPT-6 Astra çok profesyonel bir kriptanalist ve arşiv araştırmacısı gibi davranıyor" ifadesini kullandı ve ekledi: "İki günde başardığı şeyi bir insan araştırmacının yapması haftalar hatta aylar sürer. Şahsen ben GPT-6 Astra'nın atıfta bulunduğu Bundesarchiv dosyalarını araştırmak için birkaç hafta harcadım." Bu sözler, modelin hızını ve arşiv derinliğini insan araştırmasıyla doğrudan karşılaştırarak ortaya koydu.

Jack Willis ve Claude Opus 5 ile İkinci Çözüm​

İkinci kırılım, 21 Eylül'de gerçekleşti. Siber güvenlik yöneticisi olan kriptanalist Jack Willis, Weierud ile iletişime geçerek Anthropic'in Claude Opus 5 modelini kullanarak farklı bir çözülmemiş mesajı kırdığını bildirdi. Willis'in yöntemi, Leffen'in yaklaşımından ayrılıyordu. Willis, Claude'a önemli ölçüde daha fazla rehberlik sağladı.
Model, bu yönlendirme sayesinde belirli bir subayın isminin bilinen imzasını kullanarak mesajı çözmeyi başardı. Bu detay, Enigma çözümünde sıklıkla kullanılan ve mesajın içindeki tahmin edilebilir bir kelime veya ifadeden yola çıkma yönteminin, yapay zeka tarafından da etkili biçimde kullanılabildiğini gösterdi. İki vaka birlikte değerlendirildiğinde, bir modelin neredeyse otonom çalıştığı, diğerinin ise insan uzmanlığıyla yönlendirildiği iki farklı insan-yapay zeka iş birliği örneği ortaya çıktı.

Arşivde Kalan Yedi Mesaj​

Weierud'un paylaştığı güncel duruma göre, arşivde yalnızca yedi kırılmamış Enigma mesajı kaldı. Bunlara ek olarak, açık metni bilinen ancak şifresi hala kırılamamış bir mesaj daha bulunuyor. Kaynak, bu kalan mesajların da uzun süre çözülemeden kalmayabileceğine işaret ediyor.
Her iki çözüm de, savaş döneminden kalan ve hatalar nedeniyle on yıllardır kapalı kalan mesajların, büyük dil modellerinin arşiv tarama, simülasyon kurma ve bağlamsal akıl yürütme yetenekleriyle açılabileceğini gösterdi. Turing ve ekibinin Bombe ile başlattığı süreç, şimdi Astra ve Opus gibi modellerle yeni bir aşamaya taşınmış oldu.

Sıkça Sorulan Sorular​

Enigma mesajlarını hangi yapay zeka modelleri kırdı?​

Kaynağa göre iki farklı mesaj kırıldı. Birini OpenAI'ın Astra modeli, diğerini ise Anthropic'in Claude Opus 5 modeli çözdü. İlk çalışmayı geliştirici Carter Leffen, ikincisini siber güvenlik yöneticisi Jack Willis yürüttü.

Carter Leffen Astra'ya nasıl bir talimat verdi?​

Carter Leffen, Astra'ya Enigma mesajları veritabanında çözülmemiş bir mesajı aramasını ve deşifre etmesini söyledi. Model bunun üzerine kendi arşiv araştırmasını yaptı, bağlamsal ipuçları buldu, Enigma makinesi simülatörü kurdu ve 2005'ten beri çözülemeyen mesajın açık metnini kurtardı.

Frode Weierud kimdir ve çözümü nasıl doğruladı?​

Frode Weierud, kriptolojiye ilgi duyan emekli bir elektrik mühendisi ve Crypto Cellar adlı web sitesinin yöneticisidir. Site, Enigma ile ilgili kaynaklar ve bir mesaj veritabanı içeriyor. Weierud, geçtiğimiz hafta Leffen'in çözümünü doğruladı ve sonucu hayranlık verici olarak nitelendirdi.

Astra'nın özel koleksiyona eriştiği iddiası nedir?​

Astra'nın kayıtlarında Weierud'un barındırmadığı özel bir koleksiyondaki mesajlara dair tartışmalar yer alıyordu. Weierud, modelin bu mesajlara erişip erişmediğinden emin olmadığını, bunların başka bir araştırmacı tarafından internette paylaşılmış olabileceğini veya modelin Alman hükümetinin kamu arşivlerine erişmiş olabileceğini belirtti.

Arşivde kaç çözülmemiş Enigma mesajı kaldı?​

Frode Weierud'un aktardığına göre arşivde yedi kırılmamış Enigma mesajı bulunuyor. Ayrıca açık metni bilinen ancak şifresi hala kırılamamış bir mesaj daha var.