Kaliforniya'da milyarderler vergisi reddedildi

Kaliforniya eyaleti seçmenleri, Associated Press'in raporuna göre eyaletteki varlıklı kişilerden bir defalık servet vergisi alınmasını öngören Proposition 40'ı oylamada reddetti. Teklif, hafta sonu yapılan ara seçimin oylama konuları arasında yer alıyordu. Karşı cephe, sendikalarla teknoloji sektörünün bazı en zengin isimleri arasında yoğun bir kampanya yürüttü ve eyalet Valisi Gavin Newsom da teklife karşı çıktı.

Verginin kapsamı ve iddia edilen gelir​

Proposition 40 olarak da bilinen "milyarder vergisi", eyalette yaşayan ve net varlığı 1 milyar doları aşan kişilerden 5'lik bir defalık vergi alınmasını öngören bir oy kullanma maddesiydi. Teklif, verginin geriye dönük olarak 1 Ocak 2026'da Kaliforniya'da ikamet eden kişilere uygulanmasını içeriyordu. Toplanan gelir, eyaletin sağlık programı Medi-Cal başta olmak üzere çeşitli kamu programlarına aktarılacaktı.
Öneriyi destekleyen sendika liderleri, bu verginin eyaletin yalnızca 200 milyarderi üzerindeki çok sınırlı bir grup üzerinde etki yaratacağını belirtti. Kaliforniya'da toplam zenginliği yaklaşık 2 trilyon doları bulan bu milyarderlerden gelen verginin, beş yıl içinde 100 milyar dolara varan bir gelir getirebileceği öngörülüyordu. Bu fonların, kamu sağlığı ve eğitim alanlarında destekleyici kaynak olarak kullanılacağı ifade ediliyordu.

Teknoloji liderleri ve ekonomi profesörlerinden farklı görüşler​

Öte yandan teklifin karşıtları, bu verginin eyaletin en zengin sakinlerini dışarıda kaçıracağı ve ekonomik büyümeyi olumsuz etkileyeceği uyarısında bulundu. Bu "sermaye kaçışı" argümanı, oylama öncesinde iş dünyası liderleri arasında yoğun biçimde tartışıldı. Florida merkezli kripto odaklı bir risk sermayesi şirketi olan Castle Island Ventures'un genel ortağı Nic Carter, bu verginin Kaliforniya'ya zenginleri başka eyaletlere yönlendireceğini ve bu durumun daha az vergi alan Florida ve Teksas gibi eyaletler için avantaj sağlayacağını savundu. Carter'a göre bu tür vergiler, kurucular için "Damon'un kılıcı" gibi bir tehdit oluşturuyor ve sermaye piyasalarındaki işlevselliği baltalıyor.
California kökenli bir girişimci olan Mainstreet'in kurucusu ve CEO'su Jesse Tinsely, kişisel deneyimine dayanarak böyle bir verginin kalkınmayı zorlaştıracağını belirtirken, teklifin mimarlarından biri olan UC Berkeley'den Fransız kökenli ekonomi profesörü Emmanuel Saez ise bu endişelerin temelsiz olduğunu savunarak zenginlik vergisinin kontrol haklarını kaybetmesine neden olmayacağını açıkladı. Saez, zenginlerin çoğunun şirketlerdeki varlıkları sınırlı tutan ve iki sınıf hisse yapısı gibi mekanizmaları kullanan bir yapıda olduğunu belirttikten sonra, yapının kontrolü elinde tutanlarla sermayeyi elinde tutanları ayrıştırdığını ve böylece kurucu yetkinliğinin bozulmayacağını savundu. Ayrıca, yapay zekanın dev bir servet patlamasına yol açtığını ve bu servetin küçük bir kalabalığa sınırlı olduğunu, Kaliforniya'nın zengin kesimden her yıl tahminen 3 milyar dolar (toplamlarının yüzde 1'i) aldığı gerçeğine de vurgu yaptı.

Oylama kampanyası ve gelecek beklentileri​

Ara seçimlerde, Associated Press'in raporuna göre "hayır" cephesi "evet" cephesinden yaklaşık 10 kat daha fazla para toplamayı başardı. Bu rakamların başında Google'ın kurucu ortağı Sergey Brin ve diğer zenginlerden gelen 379 milyon doları bulan harcamalar bulundu. Bu harcama, teklifi lekeleyecek bir çok kanallı medya saldırısına dönüştü. Teklif destekçileri, mücadeleyi bıraktıklarını açıklamış olmakla birlikte, AP'nin haberinde, benzer bir verginin 2028'de tekrar gündeme alınabileceği belirtildi.

Sıkça Sorulan Sorular​

Proposition 40 nedir?​

Proposition 40, net varlığı 1 milyar doları aşan Kaliforniya sakinlerinden bir defalık 5'lik servet vergisi alınmasını öngören bir eyalet oylama maddesidir.

Vergi kimlerden alınacaktı?​

1 Ocak 2026'da Kaliforniya'da ikamet eden ve net varlığı 1 milyar doları aşan kişilerden alınması planlanıyordu.

Toplanacak gelir ne için kullanılacaktı?​

Toplanan gelir, başta eyaletin sağlık programı Medi-Cal olmak üzere, kamu sağlığı ve eğitim programlarına aktarılacaktı.

Muhalifler neden bu teklife karşı çıktı?​

Karşı çıkanlar, bu tür bir verginin eyaletin en zengin sakinlerini dışarıda kaçırmak için caydırıcı etkisi olabileceği ve ekonomik büyümeyi olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulundu.

Kampanyada ne kadar para harcandı?​

Associated Press'e göre "hayır" cephesi "evet" cephesinden yaklaşık 10 kat daha fazla para topladı ve harcamaların toplamında Google'ın kurucu ortağı Sergey Brin ve diğer zenginlerden 379 milyon doları bulan paralar yer aldı.