Rivian'dan Ayrılan Also, Kenya'daki Elektrikli Motosiklet Projesini Yarıda Bıraktı

Rivian bünyesinden 2025 yılında ayrılarak bağımsız bir mikromobilite girişimine dönüşen Also, bu yılın başında Kenya'da elektrikli iki tekerlekli araç üzerine bir pilot proje başlattı; ancak daha erken aşamada bu projeden çekildi. TechCrunch'ın haberine göre şirket, söz konusu adımı tüketici e-bisikleti ve özerk araç geliştirme hedeflerine odaklanmak amacıyla attı.

Shell Foundation Destekli Kenya Projesi​

Projeye finansman desteği, İngiliz petrol ve gaz devi Shell plc tarafından kurulan bağımsız bir hayır kuruluşu olan Shell Foundation'dan geldi. Shell Foundation'ın web sitesinde yer alan ve sonradan kaldırılan bir bölümde projenin amacı şu şekilde tanımlanmıştı: "Yerel olarak entegre edilmiş bir elektrikli iki tekerlekli platform aracılığıyla Kenya'da pilot uygulama yaparak küresel OEM'lerin Afrika'nın EV pazarına girişini mümkün kılmak ve riskini azaltmak; Doğu Afrika genelinde ölçeklendirme potansiyeli taşımak." Aynı bölüme göre Also, modüler batarya tasarımı ve dağıtık EV şarj altyapısı üzerine çalışacak, ayrıca "Afrika sürücüleri için özel tasarlanmış bir elektrikli motosiklet" geliştirecekti.
Also, Eylül ayında TechCrunch'a gönderdiği bir e-postada projeyi isimsiz bir ortakla "keşfettiklerini" ancak yalnızca "bazı erken aşama çalışmalar" tamamlandıktan sonra "temel yol haritasına odaklanmaya" karar verdiklerini belirtti. Şirket, Shell Foundation'dan aldığı hibe fonunun "projenin süregelen gelişimini desteklemek üzere projeyle birlikte ilerleyeceğini" aktardı; ancak ayrıntı vermekten kaçındı. Shell Foundation da TechCrunch'a konuyu açıklarken Also ile imzalanan gizlilik anlaşmasını gerekçe göstererek ek bilgi vermedi. Bu açıklamalardan yalnızca birkaç gün sonra proje, Shell Foundation'ın web sitesinden tamamen kaldırıldı.

Özerklik Önceliği: DoorDash Ortaklığı ve Otonom Araç Hedefi​

TechCrunch Disrupt etkinliğinde konuşan Also kurucu ortağı ve başkanı Chris Yu, Kenya pilot projesinin başlangıçta şirketin misyonuyla örtüştüğünü kabul etti. Yu'ya göre Also, küçük ve amaca özel araçlar inşa etmeyi hedefliyor; bu araçların "belirli bir pazarda yapılması gereken işe yönelik olarak her şeyden önce maliyet açısından optimize edilmiş" olması gerekiyor. Bununla birlikte Yu, özellikle DoorDash ile yürütülen ortaklık kapsamında geliştirilen küçük özerk araçların şirketin gündemine girdiğini ve Kenya projesinin önünde yer aldığını vurguladı.
"Pilot uygulamayı yaptık ve nihayetinde, büyük ölçüde özerklik etrafındaki aciliyet ve hız nedeniyle, dikkatimizin yakın vadede tam olarak bu alana odaklanmasının en doğrusu olduğuna karar verdik" diyen Yu, özerk araçların büyük yolcu araçlarından önce bu tür amaca özel küçük araçlarda ve daha geniş bir ölçekte hayata geçeceğine yüksek ihtimalle inandığını da sözlerine ekledi. Afrika pazarı açısından değerlendirildiğinde, kıtanın iki tekerlekli araç pazarının büyüklüğü dikkat çekici olmaya devam ediyor. Afrika merkezli mobilite şirketi Spiro, yedi ülkede 130.000'den fazla elektrikli motosiklet işlettiğini ve 2.500 batarya değiştirme istasyonuna sahip olduğunu açıkladı. Bu büyüme, Çinli mobilite şirketlerinin ve yatırımcıların da ilgisini çekiyor.

İlk Ürün TM-B'nin Sancılı Lansmanı​

Also, Kenya projesinden çekilirken bağımsızlığının ilk yılında bir dizi güçlükle de mücadele etmek zorunda kaldı. Şirketin ilk ürünü olan premium e-bisiklet TM-B'nin teslimatları, tedarik zinciri sorunları nedeniyle defalarca ertelendi. Buna ek olarak Also, bu süreçte büyük ölçüde sessiz kaldı; rezervasyon yaptıran müşterilere bisikletlerin ne zaman teslim edileceğine dair yeterli bilgi verilmedi. Şirket yönetimi bu iletişim eksikliğini açıkça kabul ediyor.
"Yaz boyunca bekleyen rezervasyon sahiplerimizle iletişim konusunda oldukça kötü bir iş çıkardık ve bunun için eleştirildik" diyen Yu, bunu şöyle değerlendirdi: "Ama bence bu aslında harika. İnsanların önemsemesi, bize ne düşündüklerini söylemesi ve bizi geliştirmesine fırsat kazanmak gerçekten zor." TM-B bisikletleri Ekim ayının başında müşterilere ulaşmaya başladı. Yu, gecikmenin tek bir nedene bağlanamayacağını; şirketin yıl boyunca tedarik zincirinde sürekli değişen sorunlarla boğuştuğunu aktardı. Bir noktada Also, yapay zeka veri merkezleri için üretilen baskılı devre kartlarıyla aynı ham maddeler için rekabet etmek durumunda kaldı. Farklı devlet kurumlarıyla sertifikasyon gereksinimlerini karşılamak da ayrı bir zorluk oluşturdu.
Erken teslimatlar bazı sorunları da beraberinde getirdi; müşteriler nakliye hasarı ve belirgin batarya tükenmesi gibi şikayetlerini Reddit üzerinden dile getirdi. Also'nun önünde e-bisikletin ötesine geçen daha büyük hedefler yer alıyor: Amazon gibi şirketlere ticari kargo bisikleti satmak ve DoorDash ortaklığını hayata geçirmek. Ancak tüm bu adımlar için TM-B lansmanının başarıyla tamamlanması kritik önem taşıyor.

Sıkça Sorulan Sorular​

Also şirketi nedir ve Rivian ile ilişkisi nedir?​

Also, 2025 yılında Rivian bünyesinden ayrılarak kurulan bağımsız bir mikromobilite girişimidir. Şirket, tüketici e-bisikleti, ticari kargo bisikleti ve özerk araç geliştirme alanlarında faaliyet göstermektedir.

Kenya projesi neden terk edildi?​

Also kurucu ortağı ve başkanı Chris Yu, DoorDash ortaklığı kapsamında yürütülen özerk araç geliştirme çalışmalarının aciliyeti ve hızı nedeniyle şirketin dikkatini bu alana yöneltmesi gerektiğine karar verdiklerini açıkladı. Kenya projesi yalnızca erken aşama çalışmalar tamamlandıktan sonra bırakıldı.

Shell Foundation'ın projedeki rolü neydi?​

Shell Foundation, İngiliz petrol ve gaz şirketi Shell plc tarafından kurulan bağımsız bir hayır kuruluşudur. Kenya projesine hibe finansmanı sağladı. Shell Foundation'a göre proje; sürücü geliri artışı potansiyeli, operasyonel performans ve ticari fizibilite konularında kanıt üretmeyi amaçlıyordu. Also'nun projeden çekilmesinin ardından Shell Foundation, hibe fonunun projeyle birlikte devam edeceğini belirtti.

TM-B e-bisikletinin teslimatları neden gecikti?​

Also, tedarik zincirinde birbirini izleyen çok sayıda sorunla karşılaştı. Şirket bir noktada yapay zeka veri merkezleri için üretilen baskılı devre kartlarıyla aynı ham maddeler için rekabet etmek zorunda kaldı; farklı devlet kurumlarıyla sertifikasyon süreçlerini yönetmek de süreci zorlaştırdı. TM-B bisikletleri sonunda Ekim ayının başında müşterilere ulaşmaya başladı.

Also'nun önümüzdeki dönemdeki ürün planları neler?​

Chris Yu'ya göre şirketin öncelikli hedefi TM-B e-bisikletinin lansmanını başarıyla tamamlamaktır. Bunun ardından Amazon gibi şirketlere yönelik ticari kargo bisikletleri ve DoorDash ortaklığı kapsamındaki özerk araçlar şirketin ürün yol haritasında sıradaki adımları oluşturmaktadır.