X'in Hukuki Baskısı Nitter ve XCancel'ı Kapattırdı

X'in (eski adıyla Twitter) hukuki baskıları sonunda etkisini gösterdi. Kullanıcıların X gönderilerini hesap açmadan, reklam ve takip çerezlerine maruz kalmadan okuyabilmesini sağlayan iki popüler servis, Nitter ve XCancel, bu kez kalıcı görünen bir kapanışla karşı karşıya. Nitter'ın GitHub deposu 11 Eylül Cuma günü arşivlenerek salt okunur duruma geçirildi; XCancel ise Pazartesi günü yayınladığı mesajla hizmetini süresiz askıya aldığını duyurdu.

İhtarnameden Kapanışa Uzanan Süreç​

Olayların fitilini X'in geçen ay Nitter'a gönderdiği ihtarname yaktı. X, söz konusu belgede Nitter'ı API'sini ve ilgili verileri "yasadışı biçimde kullanmak ve devre dışı bırakmakla" suçladı. Platforma göre Nitter, sosyal ağın verilerini kazıyarak hesaplara ve oturum token'larına kurallara aykırı şekilde erişiyordu. Nitter, bu tehdide ilk etapta boyun eğmedi; GitHub sayfasında "hukuki tavsiye doğrultusunda proje sürecek" açıklamasını yaparak yakında daha fazla ayrıntı paylaşacağını duyurdu. Eylül başında her iki servis de kısa bir aranın ardından yeniden ayağa kalktı.
Ancak süreç orada durmadı. Hukuki gelişmelerin seyri değişince Nitter'ın GitHub deposu 11 Eylül'de arşivlendi; bu, deponun artık güncellenemeyeceği ve geliştirilemeyeceği anlamına geliyor. XCancel de aynı hafta içinde ana sayfasına şu notu ekledi: "Maalesef devam eden hukuki süreçteki yeni bir gelişme nedeniyle bu hizmeti bir sonraki duyuruya kadar askıya almak zorundayız." Nitter, yorum taleplerine yanıt vermedi.

Nitter Ne İşe Yarıyordu?​

Nitter, açık kaynaklı bir proje olarak X'teki herkese açık gönderileri çekiyor; reklamları, takip çerezlerini ve JavaScript kodlarını ayıklayarak kullanıcılara sade ve temiz bir okuma deneyimi sunuyordu. Hesap açmayı ya da uygulamayı yüklemeyi gerektirmeden içeriklere ulaşmak isteyenler için pratik bir alternatifti. XCancel de dahil olmak üzere çeşitli servisler altyapı olarak Nitter'ı kullanıyordu.
X açısından bakıldığında bu tablo hiç de istenilen bir şey değildi. Platform, içeriklerine yapılan ziyaretleri reklam geliriyle ilişkilendirmek istiyor; hesap açılmadan gerçekleştirilen her görüntüleme bu döngünün dışında kalıyordu. Nitekim Twitter, yıllar önce de aynı gerekçeyle üçüncü taraf uygulamaların içeriklerine erişimini yasaklamış; bu kararın kurbanları arasında Twitterrific ve Tweetbot gibi dönemin popüler uygulamaları da yer almıştı.

Bu İlk Kapanış Değildi​

X'in Nitter'ı kapatma girişimleri aslında yeni değil. 2024 yılında X'in API kısıtlamalarını sıkılaştırmasının ardından Nitter'ın ana örneği olan Nitter.net geçici olarak çevrimdışı olmuştu. O dönemde Nitter örneği barındırmak isteyenlerin bunu gerçek bir X hesabına bağlamaları zorunlu hale gelmişti. Bu kez ise hukuki sürecin baskısı çok daha ağır sonuçlar doğurdu ve projenin GitHub deposunun arşivlenmesiyle birlikte geliştiricilerin de süreci fiilen sonlandırdığı anlaşılıyor.
Servislerin kapanması, X'te aktif bir hesap açmak ya da platformun kullanıcı sayısına katkıda bulunmak istemeden yalnızca içerikleri takip etmek isteyen pasif okuyucular için ciddi bir kayıp. Bu kullanıcılar artık istedikleri içeriklere ulaşmak için doğrudan X'e yönelmek zorunda kalacak.

Sıkça Sorulan Sorular​

Nitter neden kapatıldı?​

X, Nitter'a bir ihtarname göndererek platformun API'sini ve verilerini yasadışı biçimde kullandığını ve hesaplara ile oturum token'larına kurallara aykırı şekilde eriştiğini ileri sürdü. Devam eden hukuki süreç sonucunda Nitter'ın GitHub deposu 11 Eylül'de arşivlendi.

XCancel hizmetini neden askıya aldı?​

XCancel, ana sayfasında yayımladığı açıklamada devam eden hukuki süreçte yaşanan yeni bir gelişme nedeniyle hizmetini bir sonraki duyuruya kadar askıya almak zorunda kaldığını belirtti.

Nitter daha önce de kapatılmış mıydı?​

Evet. 2024 yılında X'in API kısıtlamalarını artırmasının ardından Nitter.net geçici olarak çevrimdışı kalmıştı. O dönemden sonra Nitter örneği barındırmak isteyenlerin bunu gerçek bir X hesabına bağlamaları zorunlu hale gelmişti.

Nitter tam olarak nasıl çalışıyordu?​

Nitter, X'teki herkese açık gönderileri çekiyor; ardından reklamları, takip çerezlerini ve JavaScript kodlarını ayıklıyordu. Bu sayede kullanıcılar hesap açmadan veya X uygulamasını kullanmadan içerikleri temiz bir arayüzde okuyabiliyordu.

X neden bu tür alternatiflere izin vermiyor?​

X, içeriklerine yapılan ziyaretleri reklam geliriyle ilişkilendirmek istiyor. Hesap açılmadan gerçekleştirilen görüntülemeler bu modelin dışında kalıyor. Aynı gerekçeyle Twitter, yıllar önce Twitterrific ve Tweetbot gibi üçüncü taraf uygulamaların içeriklerine erişimini de yasaklamıştı.