ABD, Federal Kurumlardan DeepSeek'i Kaldırma Emri Verdi

ABD İç Güvenlik Bakanlığı (DHS), Çinli yapay zeka girişimi DeepSeek'in ürünlerinin ve bu şirketin teknolojisini kullanan üçüncü taraf hizmetlerin federal sivil kurumların bilgi teknolojisi sistemlerinden kaldırılmasını zorunlu kılan bir emir yayımladı. Söz konusu karar, ulusal güvenlik kaygılarını gerekçe gösteriyor ve yalnızca yeni satın alımları değil, halihazırda kullanımda olan sistemleri de kapsıyor.

Karar Neleri Kapsıyor?​

Emrin kapsamı yalnızca DeepSeek'in kendi ürünleriyle sınırlı değil. DeepSeek teknolojisi kullanılarak geliştirilmiş üçüncü taraf ürün ve hizmetler de bu yasağın içinde yer alıyor. Bununla birlikte kurumlar, belirli koşullarda istisnai izin talebinde bulunabilecek.
DHS, kararın gerekçesini açıklarken DeepSeek'in kullanıcı verilerini işleme biçimine dikkat çekti. Bakanlık, Çin mevzuatı çerçevesinde ABD'li devlet kullanıcılarına ait hassas bilgilerin Çin makamlarınca erişilebilir hale gelebileceği uyarısında bulundu. Bu endişe, kararın temel hukuki ve güvenlik dayanaklarından biri olarak sunuldu.

DeepSeek'e Yönelik Önceki Kısıtlamalar​

Bu, DeepSeek'in ABD hükümeti sistemlerinde kullanımını hedef alan ilk düzenleme değil. Aralık 2025'te yürürlüğe giren bir yasa, istihbarat ve ulusal güvenlik sistemlerinde DeepSeek kullanımını zaten yasaklamıştı. Yeni emir ise bu kısıtlamaları federal sivil kurumlara genişleterek kapsamı önemli ölçüde artırıyor.
DeepSeek, Ocak 2025'te R1 adlı akıl yürütme modelini kamuoyuyla paylaşmasının ardından küresel ölçekte hükümetlerin ve düzenleyici otoritelerin yoğun denetimine girdi. Modelin piyasaya çıkışı, yapay zeka sektöründe büyük sarsıntıya yol açmış; bu gelişme Nvidia hisselerinde sert bir değer kaybını da beraberinde getirmişti.

Model Damıtma İddiaları ve Sektördeki Tepkiler​

ABD, Eylül ayında yayımladığı bir raporda DeepSeek'i ve Alibaba ile Moonshot AI dahil beş başka Çinli yapay zeka şirketini, Amerikan yapay zeka sistemlerinden bilgi çıkarmak amacıyla büyük ölçekli model damıtma yöntemlerine başvurmakla suçladı. Model damıtma, bir yapay zeka modelinin çıktılarını başka bir modeli eğitmek için kullanan bir tekniği ifade ediyor.
OpenAI ve Anthropic de bu konuda ayrı ayrı kaygılarını dile getirdi. OpenAI, ABD'li yasa koyuculara DeepSeek'in kendi modellerini damıtmaya yönelik şüpheli girişimleri gözlemlediklerini bildirdi. Anthropic ise DeepSeek'in ve diğer Çinli yapay zeka laboratuvarlarının Claude modelinin çıktılarını yetkisiz biçimde toplamaya çalıştığını tespit ettiğini açıkladı.

Çin'in Tutumu ve Karşı Hamleler​

Çin, ABD'nin bu adımına sert tepki gösterdi. Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Mao Ning, Pekin'in ulusal güvenlik kavramının aşırı genişletilmesine ve teknoloji ile ticaret meselelerinin siyasallaştırılmasına karşı olduğunu vurguladı. Sözcü ayrıca Çin'in Çinli şirketlerin meşru hak ve çıkarlarını kararlılıkla koruyacağını da ekledi.
Öte yandan Bloomberg'in haberine göre Çin, çip tasarımları ve belirli gelişmiş yapay zeka modelleri de dahil olmak üzere 23 yapay zeka ilişkili teknoloji için ihracat kısıtlamaları getirmeyi değerlendiriyor. Bu adımın güvenlik ve kötüye kullanım risklerini gidermeye yönelik olduğu belirtiliyor. Tüm bu gelişmeler, ABD ile Çin arasındaki yapay zeka alanındaki teknolojik rekabetin giderek yoğunlaştığı bir dönemde yaşanıyor. DeepSeek, OpenAI ve Meta gibi Amerikalı rakiplerine karşı düşük maliyetli açık ağırlıklı modelleriyle ciddi bir rekabet unsuru haline gelmiş durumda.

Sıkça Sorulan Sorular​

ABD'nin DeepSeek yasağı hangi kurumları kapsıyor?​

Emir, federal sivil kurumları kapsıyor. Bu kurumların hem DeepSeek'in kendi ürünlerini hem de DeepSeek teknolojisi kullanılarak geliştirilmiş üçüncü taraf ürün ve hizmetleri sistemlerinden kaldırması gerekiyor. Kurumlar belirli koşullarda istisna talebinde bulunabilecek.

ABD, DeepSeek'i neden güvenlik riski olarak görüyor?​

ABD İç Güvenlik Bakanlığı, Çin mevzuatı kapsamında ABD'li devlet kullanıcılarına ait hassas bilgilerin Çin makamlarınca erişilebilir hale gelebileceği konusunda uyarıda bulundu. DeepSeek'in kullanıcı verilerini işleme biçimi bu kaygıların odağında yer alıyor.

DeepSeek, model damıtma yöntemiyle ne yapmakla suçlanıyor?​

ABD'nin Eylül ayında yayımladığı rapora göre DeepSeek ve beş başka Çinli yapay zeka şirketi, Amerikan yapay zeka sistemlerinden büyük ölçekli model damıtma yoluyla bilgi çıkarmakla itham ediliyor. OpenAI ve Anthropic da DeepSeek'in kendi modellerini damıtmaya ya da çıktılarını yetkisiz biçimde toplamaya çalıştığını ayrı ayrı kamuoyuyla paylaştı.

Çin bu yasağa nasıl tepki gösterdi?​

Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Mao Ning, Pekin'in ulusal güvenlik kavramının gereğinden geniş yorumlanmasına ve teknoloji ile ticaret konularının siyasallaştırılmasına karşı olduğunu açıkladı. Sözcü aynı zamanda Çin'in Çinli şirketlerin meşru hak ve çıkarlarını kararlılıkla savunacağını da vurguladı.

DeepSeek'in R1 modeli yapay zeka sektörünü nasıl etkiledi?​

DeepSeek'in R1 akıl yürütme modeli Ocak 2025'te kamuoyuyla paylaşıldığında yapay zeka sektöründe büyük çalkantıya neden oldu ve Nvidia hisselerinde sert bir değer düşüşünü beraberinde getirdi. Model, OpenAI ve Meta gibi Amerikalı rakiplerle rekabet eden düşük maliyetli açık ağırlıklı yapısıyla dikkat çekti.