ABD'de Veri Merkezlerine Seçim Sandığında Büyük Darbe

3 Kasım ara seçim sonuçları, Demokratların Kongre'nin her iki kanadında da çoğunluğu ele geçirmesiyle sonuçlandı. Cumhuriyetçilerin Beyaz Saray'da kalmaya devam ettiği bu tablo, on yılın en derin iktidar bölünmesine zemin hazırlıyor. Ancak seçim gecesinin en çarpıcı mesajlarından biri siyasi partilerden değil, veri merkezlerine duyulan yaygın öfkeden geldi. Yapay zekayı besleyen devasa bilgisayar tesislerine yönelik kaygılar, seçim sandığında somut bir güce dönüştü.

Seçmenlerin Yarısından Fazlası Yapay Zekayı Tehlikeli Buluyor​

NBC'nin seçim günü anketine göre, katılımcıların yarısından fazlası yapay zekanın faydadan çok zarar vereceğine inanıyor. Yaklaşık yüzde seksenlik bir kesim ise kendi mahallelerine veri merkezi yapılmasına karşı çıkıyor. Belki de en çarpıcı veri şu: Seçmenlerin yaklaşık yüzde altmışı, veri merkezlerini oy kararlarında belirleyici ya da önemli bir etken olarak tanımladı. Milyonlarca dolarlık yapay zeka yanlısı süper PAC harcamalarına rağmen bu tablo, paranın her zaman sandığı döndüremeyeceğini açıkça ortaya koydu.
Irk adaleti kuruluşu Color of Change'in başkanı ve CEO'su Nadine Smith, seçimi ekonominin kimin için inşa edildiğine dair bir referandum olarak nitelendirdi. Smith, veri merkezi destekçilerinin sıklıkla öne sürdüğü ulusal güvenlik argümanını kabul etmekle birlikte, Teksas'ın Memphis kentindeki xAI veri merkezini çalıştıran gaz türbinlerinden çıkan egzoz dumanını solumak zorunda kalan ailelere dikkat çekti. Söz konusu tesis, güç için gaz türbinleri kullanıyor.

Ohio'dan Teksas'a Uzanan Seçim Yenilgileri​

Veri merkezi karşıtı dalga en sert biçimde Ohio'da hissedildi. OpenAI'ın 500 milyar dolarlık veri merkezi kurmayı planladığı ve bu projeye Nvidia'nın 100 milyar doları aşan finansmanıyla destek verdiği bu eyalette, Meta'nın 700 bin metrekarelik tesis planladığı ilçe, veri merkezlerine yasak getiren bir karar aldı. Eyalet genelinde yerel topluluklar, veri merkezi genişlemesine ilişkin önlemlere büyük çoğunlukla ret oyu verdi. Morgan Stanley analistleri, Demokrat vali adayı Amy Acton'ın seçilmesinin de Ohio'daki veri merkezi inşaatları için ciddi bir risk oluşturacağını öngörüyor.
Ohio dışında Teksas, Maine, Michigan, Nevada, Georgia ve Güney Carolina'da da veri merkezlerinin hızlı büyümesine karşı çıkan adaylar seçimi kazandı. Goldman Sachs, Demokratların elde ettiği kazanımlar nedeniyle Georgia ve Teksas'ta veri merkezi inşaatlarında gecikmeler yaşanacağını tahmin ediyor. Teksas'ta ise seçilen vali Gina Hinojosa, veri merkezlerine eyalet genelinde moratoryum uygulanmasını destekliyor. Hinojosa'nın bu tutumu, elektrik şebekesi geçmişte ciddi kırılganlıklar yaşayan bir eyalette özellikle dikkat çekici.

Kongre'de Beklenen Yasa Önerileri​

Demokratların Kongre'yi kontrol etmesi, daha önce gündeme gelen bazı yasa tekliflerinin önünü açabilir. Senatör Bernie Sanders ve Temsilci Alexandria Ocasio-Cortez'in yıl içinde sunduğu teklif, Kongre yeni güvenceler ekleyene, elektrik maliyetleri artırılmayana, çevreye zarar verilmeyene ve toplulukların onayı alınana kadar yeni veri merkezlerine ülke genelinde moratoryum uygulanmasını öngörüyor. Ancak bu tür bir yasa, Beyaz Saray'dan veto riskiyle karşı karşıya kalacak.
Yeni Meksika Senatörü Martin Heinrich'in önerdiği GRID Savings Act ise büyük yapay zeka veri merkezi projelerinde şebeke altyapı maliyetlerinin topluluklara yansıtılmasını engellemeyi amaçlıyor. Data & Society araştırma kuruluşundan Maia Woluchem, enerji düzenlemeleri, arazi hakları ve çevre politikalarındaki olası değişikliklerin veri merkezi inşaatlarını etkileyebileceğini vurguladı. Woluchem ayrıca federal düzeyde ne olursa olsun, tabandan yükselen momentumun eyalet ve yerel düzeyde de harekete yol açacağını öngörüyor.

Öfkenin Altında Yatan Gerçek: Söz Hakkı ve Şeffaflık​

Bir özel sermaye yöneticisi, insanların aslında veri merkezlerinden değil yapay zekadan nefret ettiğini ve veri merkezlerinin bu teknolojiye dair korku ile kaygıların sembolüne dönüştüğünü ifade etti. Woluchem da sonuçların en azından teknoloji gücüne yönelik gerçek bir hayal kırıklığına işaret ettiğini ve bunun iki partili bir mesele olduğunu belirtti.
Öfkeyi derinleştiren somut sorunlar da var. Amazon, 45 yıllık bir imar yasasını kullanarak Kaliforniya'nın Gilroy kentinde sakinlerin büyük çoğunluğunun haberi olmadan bir veri merkezi inşa etti. Muğlak ya da güncelliğini yitirmiş imar yasaları ile yerel yetkililerin projeleri kamuoyuyla paylaşmasını yasaklayan gizlilik anlaşmaları (NDA) zorunlulukları, tepkileri daha da alevlendiriyor. Teknoloji şirketlerinin milyarlarca dolarlık vergi indirimi elde etmesi ve istihdam ile toplum programları gibi faydaları öne çıkarması ise pek çok seçmeni ikna etmeye yetmedi.
Nadine Smith, mücadelenin asıl bundan sonra başladığını söylüyor. Kongre'nin muhtemelen engelleyeceği adımları aşmak için daha fazla yürütme kararnamesi çıkarılabileceğini öngören Smith, Demokratlar arasında bile kapsamlı bir dondurma kararının tartışmalı olduğunun altını çiziyor. "Demokratlar Büyük Teknoloji'yi ödetmek üzerine kampanya yürüttü" diyen Smith, görevlerini kameralar ayrıldıktan sonra da hatırlatmayı sürdüreceklerini vurguladı. Teknoloji ve politika araştırmacısı Anshi Bhatt ise paranın her zaman sonuç satın alamayacağını belirterek modern siyasette "yerel kötü adam" yaratmanın kampanya ivmesi oluşturmanın yollarından biri olduğunu söyledi.

Sıkça Sorulan Sorular​

ABD ara seçimlerinde veri merkezi karşıtlığı hangi eyaletlerde belirleyici oldu?​

Veri merkezi karşıtı tutumun seçim sonuçlarını en çok etkilediği eyaletler arasında Ohio öne çıkıyor. Bunun yanı sıra Teksas, Maine, Michigan, Nevada, Georgia ve Güney Carolina'da da veri merkezlerinin hızlı büyümesine karşı çıkan adaylar seçimi kazandı.

NBC anketine göre seçmenlerin veri merkezlerine ve yapay zekaya bakışı nasıl?​

NBC'nin seçim günü anketine göre katılımcıların yarısından fazlası yapay zekanın faydadan çok zarar vereceğine inanıyor. Yaklaşık yüzde seksen kendi mahallelerine veri merkezi yapılmasına karşı çıkarken, yaklaşık yüzde altmış veri merkezlerini oy kararlarında belirleyici ya da önemli bir etken olarak tanımladı.

Kongre'de veri merkezlerini kısıtlamayı hedefleyen hangi yasa önerileri var?​

Senatör Bernie Sanders ve Temsilci Alexandria Ocasio-Cortez'in sunduğu teklif, Kongre yeni güvenceler ekleyene ve toplulukların onayı alınana kadar yeni veri merkezlerine ülke genelinde moratoryum uygulanmasını öngörüyor. Senatör Martin Heinrich'in GRID Savings Act teklifi ise büyük yapay zeka veri merkezi projelerinde şebeke altyapı maliyetlerinin topluluklara yansıtılmasını engellemeyi amaçlıyor.

xAI'ın Memphis'teki veri merkezi neden tartışma konusu oluyor?​

Tennessee'nin Memphis kentindeki xAI veri merkezi, elektrik üretimi için gaz türbinleri kullanıyor. Color of Change'den Nadine Smith, bu tesisi bölge sakinlerinin gaz türbinlerinden çıkan egzoz dumanını solumak zorunda kaldığına dair somut bir örnek olarak gösterdi.

Toplulukların veri merkezleri konusunda söz hakkını kısıtlayan uygulamalar neler?​

Muğlak ya da güncelliğini yitirmiş imar yasaları, yerel yetkililerin projeleri kamuoyuyla paylaşmasını yasaklayan gizlilik anlaşmaları (NDA) zorunlulukları ve toplulukların haberi olmadan gerçekleştirilen inşaatlar, seçmenlerin öfkesini besleyen başlıca etkenler arasında gösteriliyor. Amazon'un Gilroy, Kaliforniya'da 45 yıllık bir imar yasasını kullanarak sakinlerin büyük çoğunluğunun haberi olmadan veri merkezi inşa etmesi bu durumun somut bir örneği olarak öne çıktı.