Texas'ta Veri Merkezleri Seçim Meselesine Dönüştü: Seçmenler Her İki Partiden de Şikayetçi

Texas eyaletinde veri merkezi inşaatlarına yönelik tepki, yaklaşan ara seçimlerde belirleyici bir siyasi güce dönüşüyor. Austin ve çevresindeki ilçelerden kırsal sınır kasabalarına kadar uzanan geniş bir coğrafyada, farklı siyasi görüşlerden seçmenler ortak bir cephede buluşuyor: Veri merkezlerine hayır. Texas NAACP Başkanı Gary Bledsoe, bölgede birbiri ardına patlak veren itirazları sıralarken şunu söylüyor: Bu mesele artık Texas'ın gündemindeki en önemli konu haline geldi.

Taylör'daki Parktan San Marcos'taki Yasağa​

Tepkilerin somut örnekleri eyaletin dört bir yanına yayılmış durumda. Taylor'da bir veri merkezi şirketinin park alanı olarak ayrılmış bir parseli kullanmak istemesi yerel halkı ayağa kaldırdı. Austin'in yaklaşık 60 kilometre kuzeyindeki Temple'da ise belediye başkanı ve meclis üyeleri veri merkezi projelerine verdikleri onaylar gerekçesiyle görevden alınma girişimiyle karşı karşıya. En çarpıcı gelişme ise Austin'in yaklaşık 50 kilometre güneyindeki San Marcos'tan geldi: Şehir, Texas'ta veri merkezi inşaatını yasaklayan ilk belediye oldu.
Ağustos ayında yapılan bir kamuoyu araştırması, Teksaslıların yüzde 57'sinin veri merkezi inşaatlarına karşı olduğunu ortaya koydu. Bu oran Cumhuriyetçiler arasında yüzde 43, Demokratlar arasında yüzde 75, bağımsızlar arasında ise yüzde 54 olarak ölçüldü. Söz konusu tablo, konunun yalnızca solun değil, sağın da gündemini işgal ettiğini açıkça gösteriyor.

"We the People Texas" Koalisyonu: 1 Milyon Seçmen​

Texas NAACP, bu tepkiyi örgütlü bir güce dönüştürmek amacıyla siyasi yelpazanin tamamından düzinelerce grupla bir araya geldi. "We the People Texas" adını taşıyan koalisyon; su tüketimi, vergi teşvikleri ve yeni enerji altyapısına ilişkin kaygıları paylaşan çok çeşitli örgütleri bünyesinde topluyor. Bledsoe'ya göre koalisyon, eyalet genelinde yaklaşık 1 milyon seçmeni temsil ediyor.
Koalisyonun kurucu bileşenlerinden "Save Rural Texas"ı birlikte kuran Jet Parker, Texoma bölgesinde planlanan bir veri merkezi projesine karşı düzenlenen ilçe komisyonu toplantısının ardından harekete geçti. Sakinlerin o projeyi geçici olarak durdurmasının ardından Parker, benzer mücadeleler veren topluluklara yol göstermek için bir el kitabı hazırladı ve şimdi zamanının büyük bölümünü eyalet genelindeki taban gruplarını eğitmek için harcıyor. Cumhuriyetçilere yönelik uyarısı nettir: "Kırsal Texas'ta size sandıkta destek vermesi gereken insanları küstürdünüz."

Vergi Muafiyetinden Milyarlarca Dolarlık Faturaya​

Texas'ın veri merkezlerine kapılarını bu denli açık tutmasının kökleri 2013 yılına, dönemin Valisi Rick Perry dönemine dayanıyor. O yıl çıkarılan bir yasa, veri merkezi işletmecilerine satış ve kullanım vergisi muafiyeti tanıdı. 2015'te Vali Greg Abbott bu muafiyeti, milyonlarca metrekarelik alanlara yayılabilen ve on binlerce GPU barındırabilen hiper ölçekli veri merkezlerini de kapsayacak biçimde genişletti. Böylece nitelikli veri merkezi geliştiricileri, ekipman ve elektrik için 20 yıla kadar eyalet vergisi ödemekten muaf tutuldu.
Başlangıçta 2014-2015 döneminde vergi kaybının yalnızca 14,6 milyon dolar olacağı öngörülmüştü. Oysa eyalet yetkilileri 2025 yılında bu vergi indiriminin iki yıllık süreçte 3,2 milyar dolarlık satış vergisi kaybına yol açacağını tahmin ediyor. Öte yandan artan talep ve yeni altyapı yatırımları nedeniyle elektrik faturaları son beş yılda ortalama yüzde 35,4 oranında yükseldi. Texas'ın en büyük şebeke operatörü, veri merkezi elektrik talebinin 2030 yılına kadar yaklaşık on katına çıkabileceğini öngörüyor.

Su Krizi ve Çevre Kaygıları​

Veri merkezlerinin su üzerindeki baskısı da tartışmanın merkezinde yer alıyor. Houston İleri Araştırma Merkezi'nin (HARC) verilerine göre Texas'taki veri merkezleri geçen yıl yaklaşık 25 milyar galon su tüketti; bu rakam eyaletin toplam su kullanımının yüzde 0,4'üne karşılık geliyor. HARC, bu oranın 2030'a kadar yüzde 2,7'ye yükselebileceğini hesaplıyor. University of Texas at Austin tarafından yapılan ayrı bir çalışma ise 2040'a kadar bu oranın yüzde 9'a ulaşabileceğini ortaya koyuyor.
NAACP Başkanı Bledsoe, yeni gaz santrallerinin çevresindeki topluluklar için hava kirliliği konusundaki kaygısını dile getirirken, yakın zamanda yayımlanan bir araştırma veri merkezi elektrik talebinin Texas'ta onlarca yıllık hava kalitesi kazanımlarını ortadan kaldırabileceğine işaret ediyor. Çiftçilerin kuşaklar boyu işlediği arazileri elden çıkması, yeni gelen işgücünün konut piyasasını zorlaması ve trafik sıkışıklığının acil araçların geçişini engellemesi de sakinlerin dile getirdiği somut sorunlar arasında yer alıyor.

Abbott'tan U Dönüşü, Adaylardan Mesafe Çabası​

Eyaletini "yapay zeka geliştirmenin merkezi" olarak tanımlayan Abbott, seçim baskısıyla birlikte tutumunu değiştirdi. Haziran ayında eyalet Kamu Hizmetleri Komisyonu'nu veri merkezi işletmecilerinden yeni altyapı maliyetlerini karşılamalarını talep etmeye yönlendirdi. Ardından veri merkezi projeleri için izin başvurularını askıya alan geçici moratoryumlar ilan etti ve satış vergisi muafiyetinin kaldırılmasını destekleyeceğini açıkladı. Buna karşın Abbott'ın veri merkezi çevrelerinden milyonlarca dolar kampanya bağışı aldığına ilişkin haberler gündemde kalmaya devam ediyor. "We the People Texas" koalisyonu üyeleri bu adımların yeterli olmadığı görüşünde: Parker, "Kesinlikle yeterli değil" derken Bledsoe, moratoryumun yalnızca şebekeye bağlanan projeleri kapsadığını ve Texas'ta şebeke dışı kendi enerji altyapısını kuran veri merkezlerini dışarıda bıraktığını vurguluyor.
Demokrat vali adayı Gina Hinojosa, veri merkezlerine karşı sert bir dil benimseyerek eyalet meclisi daha kapsamlı korumalar getirene kadar geliştirme moratoryumu ilan edilmesi çağrısında bulundu. Hinojosa, bazı anketlerde Abbott'a karşı dar bir fark yakaladı. Senatörlük yarışında Cumhuriyetçi Ken Paxton da 2013'te oy verdiği vergi muafiyetini kaldırmayı desteklediğini açıkladı ve veri merkezlerinin su kullanımına yönelik soruşturma başlattı. Demokrat rakibi James Talarico ise yerel toplulukların veri merkezi kararlarında söz hakkı sahibi olması gerektiğini savunuyor. Ne var ki koalisyon üyeleri her iki tarafın da tutumunu yeterince ikna edici bulmadığını belirtiyor. Koalisyonun bir diğer kurucu ismi Miriam Cobb, bağımsız bir aday için sandığa gideceğini söylüyor.

Sıkça Sorulan Sorular​

Texas'ta veri merkezlerine yönelik vergi muafiyeti ne zaman ve nasıl başladı?​

Texas, 2013 yılında dönemin Valisi Rick Perry döneminde veri merkezi işletmecilerine satış ve kullanım vergisi muafiyeti tanıyan bir yasa çıkardı. 2015'te Vali Greg Abbott bu muafiyeti hiper ölçekli veri merkezlerini de kapsayacak biçimde genişletti; böylece nitelikli işletmeciler ekipman ve elektrik için 20 yıla kadar eyalet vergisi ödemekten muaf tutuldu.

Texas'taki veri merkezleri ne kadar su tüketiyor?​

Houston İleri Araştırma Merkezi (HARC) verilerine göre Texas'taki veri merkezleri geçen yıl yaklaşık 25 milyar galon su tüketti; bu eyaletin toplam su kullanımının yüzde 0,4'üne denk geliyor. HARC, bu oranın 2030'a kadar yüzde 2,7'ye çıkabileceğini öngörürken University of Texas at Austin'in araştırması 2040'ta oranın yüzde 9'a ulaşabileceğine işaret ediyor.

"We the People Texas" koalisyonu kimlerden oluşuyor ve kaç seçmeni temsil ediyor?​

Koalisyon, Texas NAACP başta olmak üzere siyasi yelpazanin farklı kesimlerinden düzinelerce örgütü bir araya getiriyor. Su tüketimi, vergi teşvikleri ve enerji altyapısına ilişkin ortak kaygılarla kurulan yapı, NAACP Başkanı Gary Bledsoe'nun tahminlerine göre eyalet genelinde yaklaşık 1 milyon seçmeni temsil ediyor.

Vali Abbott veri merkezlerine ilişkin tutumunu nasıl değiştirdi?​

Abbott, eyaletini başlangıçta yapay zeka geliştirmenin merkezi olarak tanımlamış ve veri merkezlerine geniş vergi ayrıcalıkları sağlamıştı. Ancak seçim baskısının artmasıyla birlikte yeni altyapı maliyetlerini işletmecilere yüklemeye yönelik düzenlemeler yaptı, izin başvurularını geçici olarak askıya aldı ve satış vergisi muafiyetinin kaldırılmasını destekleyeceğini açıkladı. Koalisyon üyeleri bu adımların yetersiz kaldığı görüşünde.

San Marcos neden önemli bir örnek olarak öne çıkıyor?​

San Marcos, veri merkezi inşaatını yasaklayan Texas'ın ilk şehri olma özelliğini taşıyor. Bu karar, eyalet genelindeki yerel direniş hareketleri açısından emsal oluşturdu ve veri merkezi karşıtı koalisyonların savunuculuk çalışmalarında sık sık başvurulan bir referans noktasına dönüştü.